|
DOCUMENTS
OF THE Katipunan |
|
|
|
Mataas na Sangunian Record of meeting held on December 18, 1896 Source: Archivo General Militar de Madrid, Caja
5677, leg.1.148A |
||
|
› › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › |
|
|
|
On December 3, 1896 the Mataas na Sangunian decided
that the town of Pasig was to be attacked on either Friday, December 11 or Saturday,
December 12, 1896, and gave orders for the troops involved to be assembled
without fail at Pantayanin – the Mataas na Sangunian’s base - on December 10. Subsequently,
“due to many obstacles,” it was agreed that the planned attack should be
postponed. The document reproduced
below gives a brief record of a meeting held on December 18 to discuss what
had gone wrong and to make plans for attacking the town at some date in the near
future. The meeting was presided over
by Emilio Jacinto in his capacity as Kataastaasang Punong Hukbong (Supreme Military Commander).[1] The
meeting assigned various tasks to local commanders and units in preparation for
the attack on Pasig. Ponciano de la
Paz and Enrique Espiritu were directed to engage the Spanish detachment
stationed in Marikina and seize their weapons. The KKK forces in Kainta, Taytay and
Antipolo would obtain the ingredients for dynamite, which Atilano Sta. Ana
would use to blow up the roads at strategic points around Pasig. The forces in Santulan would construct
fortifications, and the units along the banks of the Pasig river at Pineda
and Malapad-na-bato would also be mobilized.
There
being insufficient time to conclude the discussion about the attack on › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › |
|
|
|
Sa
Pantayanin Mataas na Sangunian ng mga lupalup ng Manila, Bulakan, Nueva
Exija’t Morong, ika labing-walo ng Diciembre ng isang libo walong daan at
siam na pu at anim: nangagkatipon ang mga Ginoong natatala sa kapanig
alangalang sa anyaya ng M.N.S., ng maipahayag nito na bukas na ang salitaan
at ang Mamumuno sa pulong ay ang K.P.H. si Gn.Emilio Jacinto halal
ng K.S. ay ito’i napasintabi sa kalahatang kaginoohan at nagsaysay, na ang
pagkaurong ng paglusob sa Pasig ay dahilan sa maraming kapansanan, hiningi
naman na waling bahalain sa loob ang pagkaabala ng iba’t ibang Hukbong
dumatal dito sa Hukuman, at ang bagay na paguusapan nitong kapisanan ay ang
boong kagalingan, at karalian ng nasabing paglusob sa Pasig: ng matanto ng
kalahatan, nangagkaisang nagkasundo sa pinagusapang sumusunod: ang
mangangasiwa ng paglupig sa mga kahamok sa Marikina at sasamsam ng madlang
kasangkapang gamit sapaglalamas ay ang mga Goong Ponciano de la Paz at
Enrique Espiritu: ang sa Kainta, Taytay at Antipolo sa pamamagitan ng
sasangkaping dinamita ay ang Gn.Atilano Sta Ana: sa Santulan ay
ang mga Goong Genaro de los Reyes at Eusebio de los Santos sampu ng pagtatayo
ng kuta: sa pangpang ng Pineda si Gn.Juan Manuel: sa pangpang ng
Malapad-na-bato si Gn.Tininting Pio; at ang mga daang patungong
Pasig sinumangan [?] ng dinamita ni Gn.Atilano Sta. Ana. Sa kapalangan ng panahon ay hindi
nawakasan ang bagay ng pinagpupulungan, kaya nga ang naturang Namamahala ang
K.P.H. si Gn.Emilio Jacinto ay inihayag sa kalahatan ang
pangangailangan ng paghahalal ng tatlong Kahalig sa mga naturang kaginoohan
na sakop nitong Hukuman, at ang pagkaisahan nila sa gagawin mga paraan na di
napaguusapan pa, nang tatalimahin ng kalahatlahatang kapatid, ng matanto ng
boong kapulungan ay pawang nagsing-ayon, at pinagkasunduang magkamit ng
naturang katungkulang Kahalig ay ang mga Gng. Francisco Santos 15 votos,
Julian de la Cruz, Emilio Jacinto. Ang M.N.S. bago hinanganan ang
kapulungan ay pinapanumpang lahat sa kabagsikan ng walang hangang
kabanalbanalang Katipunan na sino ma’i walang magsisiwalat nitong pinagusapan
kahit sa tunay at tapat nakapatid, tuloy inilagda itong kasulatan at tinalaan
ng kanikanilang pangalan ang marunong na kanognog ng M.N.P., sa lahat ng
ito’i ako’y M.N.K. ay nagpapatibay. Ang M.N.P. Isid.
Franc. Añora. Calixto
Santos
Emilio Jacinto Francisco
de los Santos Julian
de la Cruz[2]
Atilano Sta. Ana[3] H.
Valentin [?]
Mariano Pasig [?] Pedro
Victorino
Genaro de los Reyes[4]
Juan Manuel
Eusebio Santos Gregorio
Bonifacio
Marcelino Martin [?] Felipe
Santos
Nicolas Paz [?] Pedro
Magsayo
Octabio Kikino [?] Bonifacio
Bedoña[5]
[?] Teodorico
Asuncion Ang M. na
Kalihim Julio
Nakpil (Giliw) Flaviano
Rojas |
|
|
|
|
|
|
NOTES
[1] Santiago Alvarez was therefore
mistaken when he recalled Jacinto as being in Cavite on this date, having just
arrived there with Bonifacio the day before. Most probably Bonifacio arrived in
Cavite at the end of November or beginning of December, and Jacinto stayed
there only briefly before heading back north. Santiago V. Alvarez, The Katipunan and the Revolution:
the memoirs of a general, translated by Paula Carolina S. Malay (Manila:
Ateneo de Manila University Press, 1992), p.67.
[2] A Katipunero named Julian de la
Cruz held the position of Taliba (Sentinel) in the KKK chapter “Dimasalang” in
Bigaa, Bulacan, and a Julian de la Cruz was also among the signatories to the
Truce of Biak-na-bato in November 1897.
But whether these men were one and the same is not known.
[3] The previous month, November 1896,
Atilano Sta. Ana had commanded a detachment at the ill-fated engagement with
Spanish forces on the Langka River, near San Mateo. Alvarez, The Katipunan and the Revolution, p.165.
[4] Genaro de los Reyes (alias Bato
Balani”), from Mandaluyong, was one of Bonifacio’s personal assistants, and
held the rank of colonel in the Katipunan army. From his autobiographical notes
on the revolution, which Santiago V. Alvarez incorporated in his own memoir, it
would appear that at the time of this meeting – December 18, 1896 – he had just
returned from a brief visit to Cavite, where he had delivered some firearms to
Bonifacio and had doubtless briefed him on the latest situation on the “eastern
front” (“dakong Silangan”). Alvarez, The Katipunan and the Revolution,
pp.170-2.
[5] The name Bonifacio
Bedaña (alias “Suyod”) appears in a document dated February 1897 as the
president of the KKK chapter “Nagligtas,” which was based in the barrio of
Pulo, Pasig. Mataas
na Sangunian, Certificate
of marriage, February 1897. [Archivo General Militar de Madrid,
Caja 5677, leg.1.140].